Xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học: "chìa khóa" nâng cao hiệu quả mô hình lúa – tôm ở Vĩnh Hòa

       Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Phước Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang, bà Nguyễn Thị Minh – Giám đốc Công ty TNHH Môi trường và Dịch vụ TMH, viên chức phòng Chăn nuôi – Thủy sản, lãnh đạo UBND, Phòng Kinh tế, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp các xã Vĩnh Hòa, U Minh Thượng, Vĩnh Bình cùng khoảng 50 đại biểu là cán bộ kỹ thuật, hợp tác xã và nông dân sản xuất lúa – tôm.

Đại biểu và bà con nông dân chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo tổng kết mô hình

Xã Vĩnh Hòa là một trong những địa phương có thế mạnh về mô hình luân canh 1 vụ lúa – 1 vụ tôm, với diện tích hơn 4.600 ha. Nhiều năm qua, sau mỗi vụ lúa, bà con phải đối mặt với bài toán xử lý gốc rạ trước khi thả tôm. Cách làm truyền thống là ngâm cho rơm rạ mục rồi xả nước ra kênh mương. Nước xả thường có màu đen, mùi hôi do phân hủy yếm khí, sinh ra khí độc H2S, NH3 và mầm bệnh, vừa gây ô nhiễm chung, vừa dễ khiến tôm nuôi bị sốc, phát sinh dịch bệnh.

Tại mô hình trình diễn quy mô 03 ha của hộ ông Lê Trung Kiên, giải pháp dùng chế phẩm sinh học R3 đã giúp bà con biến "nước đen" thành nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm, thay vì xả bỏ. Quy trình gồm 4 bước:

Bước 1: Sau khi thu hoạch lúa, để gốc rạ cao khoảng 0,3 m, bơm nước vào ruộng và tạt đều 16 kg chế phẩm R3.

Bước 2: Khoảng 14 ngày sau, khi nước chuyển màu nâu đen và giảm mùi hôi, tiếp tục bổ sung chế phẩm để đẩy nhanh phân hủy

Bước 3: Khi nước hết đen, hết mùi, cấp nước lên mức 0,8 m, bón vôi và Dolomite để ổn định môi trường.

 Bước 4: Bổ sung thêm vi sinh cho đến khi nước ngả màu trà (dấu hiệu tảo khuê phát triển tốt), lúc này mới sang tôm từ ao ương vào ao nuôi.

Bảng thông tin mô hình trình diễn 03ha tại hộ ông Lê Trung Kiên

Kết quả vụ nuôi đầu tiên mô hình đạt sản lượng 1.990 kg. Tỷ lệ sống của tôm ở giai đoạn ương đạt bình quân 85%, giai đoạn nuôi thương phẩm đạt 68,5%, cỡ tôm thu hoạch trung bình 88 con/kg, đáp ứng yêu cầu tiêu thụ trên thị trường. Đáng chú ý, hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) chỉ 0,46 – thấp hơn nhiều so với cách nuôi thông thường, nhờ rơm rạ phân hủy triệt để tạo nguồn mùn bã, kích thích tảo và động vật phù du phát triển, cung cấp thêm thức ăn tự nhiên cho tôm.

Cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông An Giang báo cáo kết quả mô hình tại hội thảo

Về hiệu quả kinh tế, tổng thu từ vụ tôm (Sau 6 tháng) của hộ ông Kiên đạt trên 400 triệu đồng trên diện tích 3 ha; sau khi trừ chi phí giống, vật tư, nhân công, gia đình lãi hơn 200 triệu đồng. So với đốt rạ hay ngâm xả truyền thống, giải pháp này giữ lại được dinh dưỡng cho đất, đồng thời giúp nông dân tiết kiệm đáng kể chi phí thức ăn công nghiệp.

Đại diện Công ty TMH trao đổi với đại biểu tại hội thảo

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông An Giang, việc dùng chế phẩm sinh học giúp ổn định các chỉ số môi trường như pH, độ kiềm, oxy hòa tan trong suốt vụ nuôi. Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần thay đổi nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường chung, không còn tình trạng xả "nước đen" ra kênh rạch như trước đây.

Ông Nguyễn Phước Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang gợi ý thảo luận và trao đổi với đại biểu tại hội thảo

Tại hội thảo, ông Nguyễn Phước Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang gợi ý thảo luận và các đại biểu đã cùng nhau trao đổi thẳng thắn về những thuận lợi, khó khăn khi áp dụng mô hình. Ngành chức năng khuyến nghị bà con mạnh dạn áp dụng giải pháp này để thay đổi tập quán sản xuất cũ. Đồng thời, bà con cũng cần lưu ý tu sửa bờ bao vững chắc để giữ nước, kết hợp xây dựng ao ương và ao lắng nhằm quản lý sức khỏe tôm tốt hơn trong suốt vụ nuôi.

Với hiệu quả thiết thực mang lại cả về kinh tế lẫn môi trường, giải pháp xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học R3 hứa hẹn sẽ tiếp tục được nhân rộng ra các vùng luân canh Lúa – Tôm khác của tỉnh, góp phần xây dựng thương hiệu "tôm sạch – lúa an toàn" cho An Giang trong thời gian tới./.

Bài và ảnh: Bùi Hữu Lộc – Trung tâm Khuyến nông An Giang